Uncategorized

Η ομιλία του κου Δημητρίου Σκλαβενίτη, φιλολόγου, πρώην προέδρου της Εταιρείας Λευκαδικών Μελετών σχετικά με το Βλυχό και την ιστορία του και το Δημοτικό Σχολείο του. Διαβάστηκε σε εκδήλωση στις 24 Αυγούστου 2017.

Continue reading Το Βλυχό και η πορεία του στον χρόνο – Το Δημοτικό Σχολείο του

Read more

vradiafolklorvlicho201628

Το Σάββατο το βραδάκι (27 Αυγούστου) ο πολιτιστικός Σύλλογος Βλυχού Γενίου “Θέαλος” διοργάνωσε στην πλατεία του χωριού, βραδιά φολκλόρ με αφορμή το 54ο Διεθνές Φεστιβάλ Φολκλόρ της Λευκάδας και τη βοήθεια του Πνευματικού Κέντρου.

vradiafolklorvlicho201601

Αν και δυο μόλις ώρες πριν την προγραμματισμένη ώρα έναρξης της εκδήλωσης (τελικά ξεκίνησε λίγο αργότερα), οι Βλυχιώτες παρευρίσκονταν σε κηδεία συγχωριανής τους, ωστόσο στήριξαν με την παρουσία τους την εκδήλωση του συλλόγου τους και αφέθηκαν στις μελωδίες και τους εντυπωσιακούς χορούς των χορευτών του “δικού μας” Αλέξανδρου Νυδριού, της Εσθονίας και της Κόστα Ρίκα.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο γήπεδο μπάσκετ του χωριού, και πάνω από 300 άτομα θαύμασαν τους ακούραστους χορευτές.

vradiafolklorvlicho201603

Τα έσοδα της βραδιάς θα διατεθούν για την ανάπλαση της παιδικής χαράς του Βλυχού, που θα αποτελέσει μια όαση χαράς για τα παιδιά του χωριού και της γύρω περιοχής. Ήδη έχει ολοκληρωθεί η μελέτη για το συγκεκριμένο εγχείρημα από την κα Παπαρίζου Βικτωρία, πολιτικό μηχανικό , που αφιλοκερδώς διέθεσε την εργασία της στο σύλλογο.

Ευχαριστούμε θερμά όλους τους κατοίκους και επισκέπτες του Βλυχού και του Γενίου που στήριξαν και αυτή την προσπάθεια μας.

Αλέξανδρος Νυδριού: Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Νυδριού και περιχώρων Αλέξανδρος ιδρύθηκε το 1990 με έδρα το Νυδρί. Το χορευτικό του τμήμα διατηρεί 5 χορευτικές ομάδες παιδιών 6-18 ετών.  Έχει παρουσιάσει πολλές παραστάσεις στο Νυδρί, σε άλλα χωριά της Λευκάδας, στο ΔΦΦ, και σε πόλεις εκτός Λευκάδας. Οι παραστάσεις του αφορούν σε παραδοσιακούς χορούς από τη Λευκάδα, την ηπειρωτική και τη νησιωτική Ελλάδα και άλλες περιοχές του Ελληνισμού και συνοδεύονται με ορχήστρα, ενώ οι φορεσιές των χορευτών ανήκουν στο βεστιάριο του Συλλόγου. Στόχος του Αλέξανδρου είναι η ανάπτυξη και διατήρηση της πολιτισμικής μας κληρονομιάς. Χοροδιδάσκαλος του Συλλόγου είναι ο Γεράσιμος Λογοθέτης.

Στο Βλυχό χόρεψε το γυναικείο τμήμα του Συλλόγου και παρουσίασε χορούς από τη Θεσσαλονίκη.

Εσθονία: Η χορευτικό ομάδα Kuljus του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου του Ταλίν, ιδρύθηκε το 1949. Θεωρείται το μεγαλύτερο  φολκλορικό συγκρότημα στην Εσθονία με πάνω από 100 ενεργούς χορευτές 5 διαφορετικών επιπέδων και το καλύτερο σε παραδοσιακούς χορούς στη χώρα. Έχει πολλές βραβεύσεις στο ενεργητικό του κι έχει πάρει μέρος σε πολλές παραστάσεις και φεστιβάλ, στην Εσθονία και σε άλλες χώρες της Ευρώπης.

Κόστα Ρίκα: Η χορευτική ομάδα Kamuk ιδρύθηκε το 1994 και έχει πάνω από 60 ενεργούς χορευτές που συμβάλουν στη διάσωση και την διάδοση της πολιτιστικής τους κληρονομιάς. Έχει καθιερωθεί ως ομάδα πολιτιστικού ενδιαφέροντος στη Δημοκρατία της Κόστα Ρίκα. Περιλαμβάνει χορευτικό και μουσικό τμήμα. Διαθέτει το δικό του βεστιάριο με στολές από κάθε μέρος της χώρας και παρουσιάζει μια μεγάλη γκάμα παραδοσιακών χορών από κάθε χωριό και περιοχή της Κόστα Ρίκα.

 

Read more

Ομιλία του Δημήτρη Σκλαβενίτη γι τον ποιητή και πολιτικό Αριστοτέλη Βαλαωρίτη.

 

“Προτού μιλήσω για τον ποιητή, θα αναφερθώ στην πολιτικοοικονομική κατάσταση των Επτανήσων, στην οποία γεννήθηκε, ανδρώθηκε, δημιούργησε το ποιητικό του έργο και έδρασε πολιτικά.

Α. Τα Επτάνησα υπό την Αγγλική Προστασία (1810-1864)

Οι κατακτητές της Επτανήσου τους τελευταίους έξι περίπου αιώνες, δηλαδή από 1296 μέχρι το 1864 ήταν:

  1. Οι δυνάστες της Δύσης (1296-1479): Ορσίνι, Αυδεγαυοί, Τόκκοι
  2. Οι Τούρκοι (1479-1684)
  3. Οι Ενετοί (1684-1797)
  4. Οι δημοκρατικοί Γάλλοι (1797-1798)
  5. Οι Ρωσοτούρκοι (1798-1800)
  6. Οι Αυτοκρατορικοί Γάλλοι (1807-1810)
  7. Οι Άγγλοι (1810-1864)

 

Θα ξεκινήσω την ομιλία μου για τον ποιητή και πολιτικό Αριστοτέλη Βαλαωρίτη με μια στροφή που συνοψίζει κατά καίριο τρόπο την ποιητική και πολιτική προσωπικότητα και φυσιογνωμία του ποιητή.

Γράφει ο ποιητής:

Η ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

Δεν είναι διαβατάρικο πουλί, που για μια μέρα

σχίζει τα νέφη και περνά γοργά σαν τον αγέρα,

ούτε κισσός π’ αναίσθητος την πέτρα περιπλέκει,

ουτ’ αστραπή που σβήνεται χωρίς αστροπελέκι,

δεν είναι νεκροθάλασσα, βοή χωρίς σεισμό,

νιώθω για σε πατρίδα μου στα σπλάχνα χαλασμό.

                   Αριστοτέλης Βαλαωρίτης

 

Οι ρίζες της οικογένειας Βαλαωρίτη:

Οι πρόγονοι:

Πρώτη κοιτίδα της γενιάς του Βαλαωρίτη ήταν η Βαλαώρα, ένα χωριό της Ευρυτανίας κοντά στο Καρπενήσι. Από εκεί καταγόταν ο γενάρχης των Βαλαωριτέων, ο οπλαρχηγός Χρήστος Βαλαώρας.

Ο Χρήστος και ο γιός του Μόσχος έδρασαν και στην Ευρυτανία και στο Βάλτο και στην Ήπειρο σε μακροχρόνιο αγώνα κατά της Τουρκιάς. Ο Μόσχος, μετά τους αγώνες εναντίον των Τούρκων κατέφυγε στη Λευκάδα, όπου η Γαληνοτάτη Δημοκρατία που ήξερε να αμείβει όσους την υπηρετούσαν, του παραχώρησε κτήματα και τον ενέγραψε στο βιβλίο των εβδομήντα οικογενειών, που κατά το ολιγαρχικό πολίτευμα, αποτελούσαν ένα είδος Βουλής που αποφάσιζε για τα ζητήματα της Λευκάδας.

Από το Μόσχο και τους απογόνους του θα γεννηθεί ο Χαράλαμπος (1742-1798) με τον οποίο ριζώνουν οι Βαλαωριτέοι στη Λευκάδα.

Από το Χαράλαμπο εκτός από το Αθανάσιο και τον Ευστάθιο, θα γεννηθεί και ο Ιωάννης Βαλαωρίτης, ο πατέρας του ποιητή. Ήταν τολμηρός επιχειρηματίας και κατόρθωσε να ενισχύσει την πολιτική και κοινωνική ζωή της οικογένειας, αφού ήταν και Γερουσιαστής στο Ιόνιο Κοινοβούλιο.

Γεννιέται ο ποιητής

Ο Αριστοτέλης Ιωάννου Βαλαωρίτης γεννήθηκε την 1 Σεπτεμβρίου 1824. Η Ελληνική Επανάσταση βρισκόταν στο οξύτερο σημείο της. Είχε ξεσπάσει ο εμφύλιος πόλεμος.

Η μητέρα του, η Αναστασία ανήκε στην αρχοντική οικογένεια των Τυπάλδων. Ο ποιητής κληρονόμησε την ευγένεια από το σόι της μητέρας του και την τραχύτητα και ποιητική έφεση από τη μεριά του πατέρα του.

Από την παιδική και μαθητική του ζωή στη Λευκάδα δεν έχουμε πολλές πληροφορίες. Όμως οι αφηγήσεις δραματικών γεγονότων, οι πόθοι και οι λαχτάρες του λαού, οι δοκιμασίες και οι θρύλοι του Γένους καθώς και οι οικογενειακές παραδόσεις συνετέλεσαν στη διαμόρφωση της προσωπικότητας του. Έπειτα είναι βεβαιωμένο ότι ο θερμός πατριωτισμός, η λατρεία της αρχαίας Ελλάδας και η αγάπη στα κλασσικά γράμματα ήταν κανόνας ζωής για τους Επτανήσιους. Όπως όλα τα παιδιά των καλών οικογενειών, έτσι και ο Αριστοτέλης ασχολήθηκε με τους αρχαίους συγγραφείς και τη μελέτη των Ευρωπαϊκών γλωσσών.

Ο Αριστοτέλης διδάχθηκε τα πρώτα γράμματα στο Λύκειο της Λευκάδας. Παραδόξως δε για μέλλοντα ποιητή είχε μεγάλη επίδοση στα μαθηματικά. Ως μαθητής είχε μεγάλη σωματική δύναμη που συμβάδιζε με την ανάπτυξη της διανοητικής του κατάστασης.

Αριστοτέλης έφηβος

Εγκαταλείπει τη Λευκάδα και το φθινόπωρο του 1838 εγγράφεται στην Ιόνιο Ακαδημία, στην Κέρκυρα, με σοφούς δασκάλους , όπως ο Κων/νος Ασώπιος.

Το 1841 στα 17 του χρόνια αποπεράτωσε τις σπουδές στην Ακαδημία και πραγματοποιεί ταξίδι αναψυχής αλλά και μορφωτικής ενημέρωσης. Κέντρο του ταξιδιού του η Αθήνα “προς επίσκεψιν των μνημείων της αχαίας εύκλειας” Η Αθήνα ήταν τότε μια κωμόπολη με 30.000 περίπου κατοίκους.

Μετά την επιστροφή του από το ταξίδι του ανά την Ελλάδα, το καλοκαίρι του 1842, σύμφωνα με επιθυμία των δικών του, αναχωρεί για την Ιταλία για να συνεχίσει τις σπουδές του. Από την Ιταλία μαζί με τον πατέρα του, που τον συνόδευε, θα ταξιδεύσουν στην Ελβετία, όπου θα συνεχίσει τις σπουδές του. Κουβαλάει μαζί του τα πρώτα φτερουγίσματα της ποιητικής του φαντασίας.

Έπειτα από σπουδές δύο ετών στη Γενεύη της Ελβετίας, έρχεται στο Παρίσι το 1844. Ήταν τότε 20 χρονών και εγγράφεται στη Νομική Σχολή, έπειτα από επιτυχείς εξετάσεις. Αρρώστησε όμως από τυφοειδή πυρετό και το 1846 επιστρέφει στη Λευκάδα για ανάρρωση. Μετά την αποκατάσταση της υγείας του αναχωρεί για την Ιταλία, όπου συνεχίζει τις σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Πίζας. Δίνει εξετάσεις στο Σύλλογο των καθηγητών της Νομικής και γίνεται δεκτός.

Η Ιταλία την εποχή αυτή έβραζε από Επαναστατικό πυρετό. Ο Βαλαωρίτης ενθουσιάζεται και λόγω της επαναστατικότητάς του τον συλλαμβάνει η Αυστριακή Αστυνομία. Και θα είχε κακά ξεμπερδέματα, αν δεν επενέβαινε ο Κων/νος Τυπάλδος, φίλος των Αυστριακών, ο οποίος τον οδηγεί και πάλι στην Ιταλία.

Βέβαια ο Βαλαωρίτης δεν περιορίζεται μόνο στον κύκλο των μαθημάτων του, αλλά ανήσυχος και πολυπράγμων όπως είναι, ταξιδεύει, κάνει εκδρομές, ανακατεύεται στις επαναστατικές κινήσεις, ξένος αυτός, στη χώρα που τον φιλοξενεί. Συγχρόνως μελετά Ιταλούς και Γάλλους ποιητές. Και καθώς είναι υπερβολικός σε όλα, εγκαταλείπει κάποια στιγμή τις νομικές σπουδές για να μελετήσει αποκλειστικά τον Καντ και τον Έγελο

Τα πρώτα δημοσιευμένα ποιήματα

Το 1847 ο Βαλαωρίτης, σε ηλικία 23 ετών δημοσιεύει τα πρώτα του ποιήματα με τον τίτλο “Στιχουργήματα” πολύστιχα επικολυρικά ποιήματα με τίτλους Ο κλέφτης, Στιχουργήματα Β΄, Ο Λευκάτας και ο Κατάδικος σε γλώσσα, πότε αρχαίζουσα και πότε κλέφτικη.

Σε μια φοιτητική συγκέντρωση, το 1848, στην Πίζα, ανακηρύσσεται από τους Έλληνες φοιτητές αρχηγός για να συμμετάσχουν στον αγώνα για την απελευθέρωση της Ιταλίας.

Στις 22 του Μάη 1848, μετά από εξετάσεις, ανακηρύσσεται Διδάκτωρ του Δικαίου. Είναι 24 χρονών, επιστήμονας τελειωμένος, πολυμαθής, γλωσσομαθής, ωραίος και δυνατός, αυτάρκης και ευνοημένος από τη μοίρα, γιός πλούσιου άρχοντα με σιγουρευμένη τη σταδιοδρομία του στη ζωή. Όμως η Νομική Επιστήμη δεν τον ικανοποιεί. Δε θα ασκήσει ποτέ τη δικηγορία. η φιλολογία, η ιστορία, η πατρίδα, το μέγα γεγονός της Εθνεγερσίας, η ελευθερία, η δόξα και η προκοπή της πατρίδας του. και πάνω απ’ όλα η ποίηση που θ΄ αγκαλιάζει, όλα τούτα τα ιδανικά, είναι το αξεδίψαστο πάθος του και η λαχτάρα της ριζοσπαστικής ψυχής του.

Η οικογένεια Βαλαωρίτη συνδεόταν με τον Κων/νο Τυπάλδο. Ο Τυπάλδος ήταν σημαντική προσωπικότητα στη Βενετία. Άνθρωπος των γραμμάτων και καθηγητής της Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Βενετίας. Ο Αριστοτέλης γνωρίστηκε με την οικογένεια και την όμορφη κόρη του Τυπάλδου, την Ελοΐζα. Η γνωριμία εξελίχθηκε σε αίσθημα. Το 1851 ο Αριστοτέλης ήρθε στη Βενετία με τον πατέρα του και αρραβωνιάστηκε με την Ελοΐζα. Τον επόμενο χρόνο παντρεύτηκαν.

Ο Βαλαωρίτης στο δημόσιο βίο

Στις βουλευτικές εκλογές στο Ιόνιο Κράτος το 1852 ο Αριστοτέλης αγωνιζόνταν για την επανεκλογή του πατέρα που ήταν γερουσιαστής.. Όμως ο ίδιος τάχθηκε με αντικυβερνητικό ριζοσπάστη υποψήφιο τον Θεοδόσιο Σούνδια. Ο Άγγλος αρμοστής ενοχλήθηκε από την ενέργεια αυτή του Αριστοτέλη και διόρισε Γερουσιαστή τον Σπυρίδωνα Βαλαωρίτη, ανηψιό του Ιωάννη, του πατέρα του Αριστοτέλη.

Το 1853 ο Βαλαωρίτης εγκαθίσταται οριστικά στο πατρικό του σπίτι στη Λευκάδα μαζί με τη γυναίκα του. Από τη στιγμή αυτή αρχίζει η πολιτική του δράση, που καθορίζεται από τις ενέργειες για την Ένωση των Επτανήσων με τη μητέρα Ελλάδα.

Η σύγκρουση με την προστασία

Το 1854 λαμβάνει μέρος, περιφρονώντας την Αγγλική προστασία, στην εξέγερση των Ηπειρωτών για να βοηθήσει με άνδρες και χρήματα τον αρχηγό της εξέγερσης φίλο του Θοδωράκη Γρίβα. Ο Άγγλος αρμοστής πληροφορήθηκε από τους Τούρκους, ήταν τότε σύμμαχοι, τη συμμετοχή του Αριστοτέλη στην εξέγερση που απέτυχε και έσπευσε από την Κέρκυρα στη Λευκάδα.

Η πράξη αυτή είχε επιπτώσεις στην πολιτική σταδιοδρομία του πατέρα, που έμεινε προσκολλημένος στις συντηρητικές του αρχές. Δεν πίστευε ότι η Αγγλία θα επέτρεπε ποτέ την Ένωση γιατί πίστευε ότι οι καιροί δεν ήταν πρόσφοροι για τέτοιες λύσεις.

Ο ποιητής όμως δε συμμορφώθηκε με τις θέσεις του πατέρα του. Σήκωσε την παντιέρα της Ένωσης. Έβλεπε μακρύτερα με την αισιοδοξία και την ορμή της νεότητάς του, άφηνε πίσω την παλιά γενιά αναλαμβάνοντας μια νέα αγωνιστική πορεία για την ολοκλήρωση των ιδανικών των αλύτρωτων αδελφών.

Όπως είπαμε παραπάνω η συμμετοχή του Αριστοτέλη στην εξέγερση της Ηπείρου εξόργισε τον Αρμοστή. Στη συνάντηση του στη Λευκάδα με το Βαλαωρίτη έγινε ο εξής διάλογος:

Η σθεναρή απάντηση του Βαλαωρίτη στον αρμοστή Ward:

ο Ward βγάζει και δείχνει στο Βαλαωρίτη τα έγγραφα

Είναι δικά σας αυτά τα γράμματα;

Μάλιστα υψηλότατε…..απαντάει ατάραχα ο Βαλαωρίτης

Και  πώς; Αγνοείτε λοιπόν τας διαταγάς της Κυβερνήσεως και των  πολιτικών της ανάσσης; Η πράξις σας αποτελεί έγκλημα εσχάτης προδοσίας….

Ο Βαλαωρίτης απαντάει:

Λησμονείτε υψηλότατε, ότι εγώ δεν είμαι Άγγλος αλλά Έλλην. Επομένως η αντίθετος ενέργειά μου θα απετέλει έγκλημα εσχάτης προδοσίας!….Έχετε άλλο τι να μοι ανακοινώσετε; Και χωρίς να περιμένει απάντηση του αρμοστή “τω έστριψε τα νώτα και απήλθε….”

Το 1855 θα γνωρίσει ο ποιητής μεγάλη πίκρα από το θάνατο ης κόρης του Μαρίας, δύο χρονών. Όμως ο πόνος του πατέρα αλάφρυνε με τη γέννηση του Νάνου (Ιωάννη) του πρώτου αγοριού του. Το 1856 πεθαίνει ο πατέρας του και λίγο αργότερα η μητέρα του Αναστασία.

Ο Βαλαωρίτης απόκτησε πολλά παιδιά, περισσότερα κορίτσια που πέθαναν σε νεαρή ηλικία. Από τα αγόρια ο Νάνος (Ιωάννης) αποτελεί και το διάδοχο της οικογένειας, Αναδείχτηκε σε μεγάλη Νομική και οικονομική προσωπικότητα. Υπήρξε συνιδρυτής της Εθνικής Τράπεζας. Ο Αιμίλιος σπουδαίος φυσικός επιστήμονας στη Γερμανία πέθανε το 1882.

Ο πατέρας του ποιητή έφυγε πολύ πικραμένος, γιατί ήρθε σε σύγκρουση με τον Αριστοτέλη. Η μεγάλη περιουσία που δημιούργησε ο Ιωάννης χάθηκε με τις ενέργειες του ποιητή. Σχετικά με τη σύγκρουση με τον πατέρα του γράφει ο βιογράφος του:

Ο ποιητής “βαθυτάτην θα ησθάνθη λύπην δι’ ην επότιζε τον πατέρα του πικρίαν” για τις οικογενειακές διαμάχες που προκλήθηκαν εξ αιτίας των ιδεών τον ποιητή, για την απομόνωσή του από τους περισσότερους συγγενείς και φίλους, οι οποίοι βρίσκονταν από την άλλη πλευρά του λόφου.

Ο Βαλαωρίτης στην Ιόνιο Βουλή

Το 1857 εκλέγεται θριαμβευτικά βουλευτής και έτσι στερεώνει τις ανανεωτικές του ιδέες. Ο ποιητής εκλέχθηκε ριζοσπάστης βουλευτής. Το γεγονός προκάλεσε πονοκέφαλο στην Αγγλική  Προστασία, που προσπάθησε να τον κερδίσει με διάφορους τρόπους “Δεν ξεπουλάω την ψυχή μου. Σε μια δόξα αποβλέπω: να ζήσω και να πεθάνω χωρίς καμιά κηλίδα, άμεμπτος”.

Τα Μνημόσυνα

Μετά τα στιχουργήματα, 1847, που του είχαν κάμει γνωστό ως ποιητή, εκδίδονται τα Μνημόσυνα, 1857, τα οποία κάνουν τον ποιητή γνωστό σε όλη την Ελλάδα. Διαβάζονται, σχολιάζονται, συζητούνται. Γράφουν κριτικές ο Μουστοξύδης και ο Βράϊλας, Οι αθηναϊκές εφημερίδες και τα περιοδικά γράφουν κριτικές. Ο Όθων τον βραβεύει με το Χρυσό Σταυρό του Σωτήρος. Στο εξωτερικό η Ντόρα ντε Ίστρια από τη Γαλλία γράφει κριτική και ο Τομαζέο από την Ιταλία δημοσιεύει τρία μεγάλα άρθρα. Την ίδια εποχή γράφει το πατριωτικό ποίημα “Ευαγγελισμός-Ελληνισμός”

Ο παρθενικός λόγος του ποιητή στη Βουλή

Ο ποιητής βρίσκεται στην κορυφή της ποιητικής και πολιτικής του ακμής. Αυτό τον καιρό η Ελοΐζα του χαρίζει το δεύτερο αγόρι, τον Αιμίλιο.

Κυκλοφόρησε η φήμη ότι Κερκυραίοι της υπαίθρου ζητούσαν από τη βασίλισσα της Αγγλίας να κηρυχθεί η Κέρκυρα Αγγλική αποικία. Το γεγονός αναστάτωσε κυριολεκτικά τη Βουλή. Ο παρθενικός λόγος του Βαλαωρίτη, μίλησε χωρίς χειρόγραφο, κατέπληξε κυριολεκτικά το Βουλευτήριο. Ο λόρδος αρμοστής κήρυξε πόλεμο εναντίον της Βουλής, γιατί θεώρησε τις εκδηλώσεις της επαναστατικές και αποδοκιμαστικές της πολιτικής του.

Ο Γλάδσκων

Τις 24 Νοεμβρίου 1858 ήρθε στην Κέρκυρα ο Γλάδσκων, νέος αρμοστής. Στάλθηκε για να δημιουργήσει μια νέα κατάσταση, αφού τα πράγματα στα Εφτάνησα είχαν φτάσει στο απροχώρητο. Ο Γλάδσκων, γνωστός φιλέλληνας, υπήρξε μελετητής της αρχαίας Ελληνικής, ομηριστής και συγγραφέας πολλών φιλολογικών έργων. Του έγινε εξαιρετική υποδοχή στη Λευκάδα γιατί πίστευαν ότι θα μπορούσε να βελτιώσει τα πράγματα. Οι αντιπρόσωποι της Βουλής πήγαν στο Τοποτηρητείον. Ο Γλάδσκων κάλεσε μόνο το Βαλαωρίτη. Η συζήτηση ήταν φιλολογική. Ο Γλάδσκων προσπάθησε να κερδίσει το Βαλαωρίτη αλλά απέτυχε. Ο ποιητής αντιλήφθηκε τις προθέσεις του Αρμοστή, ανοίγει την πόρτα και καλεί μέσα όλους τους αντιπρόσωπους.

Η αντιπροσωπεία, παρά τις βεβαιώσεις του Γλάδσκων για μελλοντική ρύθμιση των πραγμάτων, επέμενε στην Ένωση. Ο Αρμοστής τους παρακάλεσε να διατυπώσουν εγγράφως τις απόψεις και τους αποχαιρέτησε μάλλον περίλυπος.

Στην Κέρκυρα με διάγγελμά του καλούσε τους αντιπροσώπους σε συνεδρία. Η πρόταση του Βαλαωρίτη και οι προτάσεις των άλλων αντιπροσώπων ήταν υπέρ της αποκατάστασης του λαού. Η Αγγλική Κυβέρνηση απάντησε αρνητικά. Έδινε μεταρρυθμίσεις αλλά όχι Ένωση. Η Βουλή έλαβε χαρακτήρα Εθνικής Συνελεύσεως. Όφειλε να διατηρεί αμίαντον και καθαρήν τη σημαία της.

Μετά την παραίτηση του Γλάδσκων ανέλαβε Αρμοστής ο Στορξ που διακήρυσσε ότι τα Εφτάνησα ευημερούν και η Βουλή πρέπει να εγκαταλείψει την ιδέα της Ένωσης. Αποκάλυπτε τα ανελεύθερα μέτρα της προστασίας, την περιφρόνηση των ατομικών δικαιωμάτων, τον μαρασμό της παιδείας.

Το 1863 επικειμένης της Ένωσης γράφει το ποίημα “Βράχος και το Κύμα”

Η 13η Βουλή (1863-1864)

Ο Στορξ γράφει στον Πρόεδρο της Βουλής Στέφανο Πάντοβα “Η επιθυμία της βασίλισσα είναι ο λαός των Νήσων να οδηγηθεί εις έμφρονα απόφαση δυναμένη να προαγάγει την ευημερία και ευτυχία του λαού των Εφτανήσων”

Στη 13η Βουλή κατά τη Συνεδρίαση της 23-10-1863 ο Πρόεδρος διαβάζει το ψήφισμα της Ένωσης που είχε συντάξει ο Βαλαωρίτης.

Το ψήφισμα της Ένωσης

Η Βουλή της Επτανήσου

Εκλεχθείσα συνεπεία προσκλήσεως της Προστάτιδος Δυνάμεως και συνελθούσα όπως οριστικώς αποφανθή περί της Εθνικής αποκαταστάσεως του Ιονίου λαού, πιστώς δε εκδηλούσα τον διάπυρον πόθον και την ανέκαθεν σταθεράν αυτού θέλησιν και συμφώνως προς τας προηγηθείσας ευχάς και διακηρύξεις των ελευθέρων Ιονίων Βουλών.

Ψηφίζει

Αι νήσοι: Κέρκυρα, Κεφαλληνία, Ζάκυνθος, Λευκάς, Ιθάκη, Κύθηρα, Παξοί και τα εξαρτήματα αυτών εννοούνται μετά του Βασιλείου της Ελλάδος, όπως εσαεί αποτελώσιν αναπόσπαστον αυτού μέρος, εν μια, και αδιαιρέτω πολιτεία, υπό το Συνταγματικόν σκήπτρον της Αυτού Μεγαλειότητος του Βασιλέως των Ελλήνων Γεωργίου Α΄ και των διαδόχων αυτού.

Στις 16 Μαΐου 1864 υπογράφτηκε η πράξη της άρσης της Βρετανικής Προστασίας με την οποία αποφασίστηκε ότι οι βρετανικές πολιτικές και στρατιωτικές αρχές θα αναχωρήσουν από τα νησιά του Ιονίου στις 21 Μαΐου 1864.

Στην Ελληνική Βουλή

Η πολιτική δράση του Βαλαωρίτη στην Ελληνική Βουλή αρχίζει από τα μέσα του 1864 και φτάνει ως το 1869. Ο Βαλαωρίτης έλαβε μέρος στις εκλογές του  1864, 1865,1869. Η βία και η νοθεία στις εκλογές την εποχή εκείνη ήταν συνηθισμένο φαινόμενο. Όμως οι εκλογές του “Τσουμπέ” με πρωθυπουργό τον Βούλγαρη έμειναν στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας. Ο Βαλαωρίτης διαμαρτυρήθηκε χωρίς αποτέλεσμα όμως. Χειροδίκησε με τους αδερφούς Ιακωβάτους, οι οποίοι ενώ ήταν ριζοσπάστες στην Ιόνιο Βουλή, συμπαρατάχθηκαν με το Βούλγαρη. Ο Βαλαωρίτης αηδιάζει απ’όλη αυτή την κατάσταση και αποσύρεται από την πολιτική. Το 1869 επιστρέφει οριστικά στη Λευκάδα, στο αγαπημένο του νησί τη Μαδουρή, όπου συνεχίζει την ποιητική του δημιουργία. Γράφει το “Διάκο” και τον “Αστραπόγιαννο”. Το τελευταίο ποιητικό έργο είναι το “Έπος της Βουκέντρας” ο “Φωτεινός Ζευγολάτης” που έμεινε μισοτελειωμένο.

Οι παρακάτω στίχοι από το ποίημα αυτό θεωρούνται ότι είναι αυτοβιογραφικοί και εκφράζουν αυτή την καμπή της ζωής του. Γράφει ο ποιητής:

«Είδε οι καιροί πούσαν κακοί, φαρμακωμένοι οι χρόνοι, ολόγυρά του συγνεφιά. Χιλίων λογιών θεριά εξέσχιζαν το γένος του και παντοχή καμία. Συντρίμματα και χαλασμός. Γαύρα παντού και λύσσα. Κανένα γλυκοχάραμα νύχτα, σκοτάδι, πίσσα. Αρνήθηκε την κλεφτουριά, τα φλογερά όνειρα της κι έγινε ζευγολάτης» Στις 24 Ιουλίου του 1879 η μεγάλη καρδιά του ποιητή έπαψε να χτυπά στο στήθος του.

Ο Βαλαωρίτης ήταν αγνός πατριώτης και ιδεαλιστής. Πίστευε ότι το ιδεώδες που πρέπει να κανονίζει την εθνική πορεία είναι η σοβαρή και μεθοδική εργασία για την πολιτική και κοινωνική οργάνωση της χώρας. Ο Βαλαωρίτης αγωνίστηκε σκληρά, με το ποιητικό του έργο και την πολιτική του δράση, για να επικρατήσει σε όλους τους τομείς της ζωής η αξιοκρατία και η αξιοπρέπεια, η ποιότητα, η ημεράδα, το ανώτερο ήθος. Πίστεψε στην Ελλάδα και την οικουμενική αποστολή της και αυτό προσπάθησε να κάμει συνείδηση στους Έλληνες με το λόγο και τους αγώνες του.

Ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης παραιτήθηκε από την πολιτική το 1869 διαμαρτυρόμενος για την κακή πορεία των εθνικών και κοινωνικών μας θεμάτων. Πέρασαν από τότε 141 χρόνια. Και τα προβλήματά μας εξακολουθούν να χρονίζουν και κακοφόρμισαν.

Κλείνω με τα λόγια του μεγάλου μας ιστορικού Νίκου Σβορώνου για το ποιητικό έργο του Βαλαωρίτη. Γράφει: Ο Βαλαωρίτης λοιπόν κατά τη γνώμη μου είναι ο πρώτος Έλληνας ποιητής, μετά το Σολωμό, που πήρε για θεματική του έργου του, της ποίησής του, αυτό το στοχασμό γύρω από τη μοίρα του λαού, γύρω από την ουσία της ιστορίας του. Η πραγματική συμβολή του Βαλαωρίτη στην ποίηση γενικότερα είναι πως πιο καθαρά, πιο άμεσα κατάφερε να μεταφέρη τον φιλοσοφικό στοχασμό της ποίησης του Σολωμού, στην ιστορία και στην καθημερινή κοινωνική ζωή. Μ’ αυτό τον τρόπο κατάφερε να πλησιάση τα δυσκολοπλησίαστα τότε νοήματα του Σολωμού στο σύγχρονο κοινό του, ιδιαίτερα το Ελλαδικό, και να γίνη έτσι ο πρώτος ο αρχηγός θα ‘λεγα μιας σχολής που, ολοκληρώνεται με τον Παλαμά και που συνεχίζεται στα πρώτα αχνάρια το Σολωμού, με το Σικελιανό.

Δημήτριος Χ. Σκλαβενίτης,

Φιλόλογος

 

Η ομιλία αυτή έγινε στις 13 Αυγούστου 2016 στην εκδήλωση που οργάνωσε ο Σύλλογος Βλυχιωτών για τον Αριστοτέλη Βαλαωρίτη.

 

Σύντομη βιβλιογραφία

  1. Αριστοτέλης Βαλαωρίτης Ο Αρματωλός της Λύρας 1824-1879, Λεύκωμα, Σύνθεση-Επιμέλεια Γεράσιμος Γρηγόρης. Έκδοση 1975, (φωτοανατύπωση), Εταιρεία Λευκαδικών Μελετών, Αθήνα 2008.
  2. Ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης (1824-1879), ως πολιτικός, Δημήτριος Χ. Σκλαβενίτης, Φιλολογικά και Λευκαδίτικα, Εκδόσεις ΠΟΡΕΙΑ Αθήνα 2010, σσ. 109-131.
  3. Βαλαωρίτεια Ηλιούπολη ΄79. Η εισήγηση του Νίκου Σβορώνου, εφημ. Αλλαγή. Λευκαδίτικη αγωνιστική εφημερίδα, έτος Α, αριθ. 1, Γενάρης 1980.
Read more